Chùm ngây – vị thuốc quý giá không thể bỏ qua

Chùm ngây hay ba đậu dại là loài thực vật thân gỗ phổ biến nhất trong Chi Chùm ngây thuộc họ Chùm ngây (Moringaceae), xuất xứ từ vùng Nam Á nhưng cũng mọc hoang và được trồng, khai thác, sử dụng nhiều nơi trên thế giới do có giá trị kinh tế cao.

Không chỉ được dùng làm thuốc, lá và quả của loại thảo dược này còn được dùng như một loại rau xanh, gọi là rau chùm ngây. Bộ phận dùng làm thuốc bao gồm: lá, hoa, hạt, quả, rễ.

Cây thân mộc cao cỡ trung bình, ở độ tuổi trưởng thành cây có thể mọc cao hàng chục mét. Thân cây óng chuốt, không có gai, lá kép dài 30–60 cm, hình lông chim, màu xanh mốc; lá chét dài 12–20 mm hình trứng, mọc đối có 6-9 đôi. Cây trổ hoa vào các tháng 1–2, hoa trắng kem, có cuống, hình dạng giống hoa đậu, mọc thành chùy ở nách lá, có lông tơ, nhiều mật. Quả dạng nang treo, dài 25–40 cm, ngang 2 cm, có 3 cạnh, chỗ có hạt hơi gồ lên, dọc theo quả có khía rãnh. Hạt màu đen, tròn có 3 cạnh, lớn cỡ hạt đậu Hà Lan.

Các bộ phận của cây chứa nhiều khoáng chất quan trọng, giàu chất đạm, vitamin, beta-caroten, acid amin và nhiều hợp chất phenol. Cây chùm ngây cung cấp một hỗn hợp gồm nhiều hợp chất quý hiếm như zeatin, quercetin, alpha-sitosterol, caffeoylquinic acid và kaempferol. Một số nguồn nghiên cứu cho biết chùm ngây chứa hơn 90 chất dinh dưỡng tổng hợp bao gồm bảy loại vitamin, sáu loại khoáng chất, 18 loại acid amin, 46 chất chống ôxi hóa, liều lượng lớn các chất chống viêm nhiễm, các chất kháng sinh, kháng độc tố, các chất giúp ngăn ngừa và điều trị ung thư, u xơ tiền liệt tuyến, giúp ổn định huyết áp, hạ cholesterol, bảo vệ gan.

Lá chùm ngây còn chứa nhiều dưỡng chất hơn cả quả và hoa, tính theo trọng lượng, trong đó vitamin C hơn cam 7 lần, vitamin A hơn cà rốt 4 lần, canxi gấp 4 lần sữa, sắt gấp 3 lần cải bó xôi, đạm nhiều gấp đôi sữa chua và potassium gấp 3 lần trái chuối.

Những nghiên cứu về chùm ngây đa số được thực hiện ở Ấn Độ, Philippines và Châu Phi. Cây được biết đến và sử dụng từ hàng ngàn năm ở các nước có nền văn minh cổ như Hy Lạp, Ý, Ấn Độ. Được xem là một trong những loài cây hữu dụng bậc nhất thế giới do toàn bộ các phần trên cây chùm ngây đều có thể được dùng làm thức ăn hoặc phục vụ cho các mục đích khác nhau, nên chùm ngây hiện đang được khuyến khích trồng ở nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những nước nghèo. Rau chùm ngây là nguồn thức ăn tốt cho trẻ sơ sinh và bà mẹ vừa mới sinh con.

Ở Việt Nam chùm ngây là loài duy nhất của Chi Chùm ngây được phát hiện mọc hoang từ lâu đời tại nhiều nơi như Thanh Hóa, Ninh Thuận, Bình Thuận, vùng Bảy Núi ở An Giang, đảo Phú Quốc. Trước đây cây ít được chú ý, có nơi trồng chỉ để làm hàng rào, chỉ trong vài chục năm trở lại đây khi hạt cây từ nước ngoài được mang về Việt Nam, được trồng có chủ định và qua nghiên cứu người ta thấy cây có nhiều tác dụng đặc biệt nên tưởng là cây mới du nhập.

Nói về công dụng thì cây chùm ngây có rất nhiều công dụng đáng kể đến, trong đó có những công dụng chính như:

-Ngừa ung thư:

Lá chùm ngây giàu chất chống oxy hóa, vitamin C, kẽm và các hoạt chất khác có thể chống lại các gốc tự do, một số chất có thể gây ung thư và gây tổn thương DNA trong tế bào. Loại lá này cũng chứa niazimicin, một hợp chất ngăn chặn sự phát triển của các tế bào ung thư.

-Giảm nguy cơ mắc bệnh tim: 

Chùm ngây có tác dụng hạ cholesterol giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim. Ngoài ra, các chất chống oxy hóa mạnh trong lá chùm ngây có thể giúp ngăn ngừa tổn thương tim và giúp duy trì tim khỏe mạnh.

-Bảo vệ gan:

Lá chùm ngây có chứa sillymarin có thể làm tăng chức năng men gan, bảo vệ gan khỏi tổn thương sớm có thể gây ra do việc tiêu thụ thực phẩm giàu chất béo.

-Giảm lượng đường trong máu: 

Các chất có trong lá chùm ngây giúp giảm lượng đường trong máu, cũng như đường và protein trong nước tiểu. Do đó, loại thảo dược này rất tốt với bệnh nhân đái tháo đường.

-Giảm huyết áp cao:

Lá của chùm ngây chứa isothiocyanate và niaziminin, các hợp chất giúp ngăn chặn tình trạng động mạch bị dày lên, gây ra tình trạng cao huyết áp.

-Ngừa thiếu máu: 

100g bột lá chùm ngây chứa khoảng 28mg sắt, cao hơn so với lượng sắt trong thịt bò và các loại thịt động vật khác, rất hữu ích cho người thiếu máu do thiếu sắt.

-Hỗ trợ điều trị sỏi thận:

Với đặc tính giúp lợi tiểu, lá chùm ngây có thể giúp cơ thể phá hủy sỏi thận và loại bỏ tinh thể hình thành sỏi.

-Dưỡng da

Không chỉ chứa sitokinin, một loại hormone có thể giữ làn da khỏe mạnh, chùm ngây còn chứa nhiều vitamin C, chất chống oxy hóa giúp bảo vệ da tránh khỏi vấn đề lão hóa.

-Giúp giảm cân:

Hoạt chất isothiocyanate có trong chùm ngây có thể ngăn chặn cơ thể hấp thu chất béo hoặc cholesterol, nhờ đó giúp giảm cân hiệu quả.

Trước những công dụng hữu ích của cây chùm ngây, Công ty Isito đã áp dụng công nghệ sấy thăng hoa và nghiền mịn nano để cho ra bột chùm ngây mềm mịn, giữ nguyên màu xanh, dễ hòa tan trong nước, dễ dàng sử dụng với các mục đích khác nhau.

Hướng dẫn sử dụng bột sinh tố chùm ngây:

-Pha thức uống

Pha bột sinh tố rau chùm ngây với nước, cho thêm đường, sữa đặc hoặc pha trực tiếp với nước dừa tươi, sữa chua làm thức uống giải khát, ngon hơn khi uống lạnh.

-Chế biến thực phẩm

Pha bột sinh tố rau chùm ngây với gạo để nấu cháo hoặc cho vào cháo khi đã nấu chín, pha bột sinh tố rau chùm ngây với nếp để nấu xôi, pha bột sinh tố rau chùm ngây với bột để làm bánh in, bánh da lợn, nấu thạch rau câu.

-Làm đẹp

Pha bột sinh tố rau chùm ngây với một ít nước hoặc sữa tươi, sữa chua, mật ong, khoáy đều thành dung dịch sánh đặc dùng để đắp mặt nạ, có tác dụng làm sạch, trắng da và tránh lão hóa./.